Historia powstania stadionu w Górze

Górowscy sportowcy korzystali w latach 40. i 50. z jedynego boiska w Górze znajdującego się przy Szkole Podstawowej nr 2 pozostałego po Niemcach. Obecnie na tym terenie stoi hala sportowa „Arkadia”, ale warunki rozgrywania zawodów sportowych były trudne. Zawodnicy w różny sposób radzili sobie z problemami. Z braku szatni piłkarze klubu „Cukrownik” (lata 40.) przebierali się w pomieszczeniach fabrycznych, następnie samochodem strażackim jechali na mecz, pozostali sportowcy rozbierali się pod okalającym stadion płotem lub w pobliskim Powiatowym Domu Kultury i na boisko wychodzili przez okno.

17 kwietnia 1953 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej podjęło uchwałę nr 35 w sprawie budowy parku sportowego w Górze Śląskiej; park sportowy to obecny stadion. Uczyniło to na wniosek powiatowej rady związków zawodowych[1]. Tego samego dnia powołano Społeczny Komitet Budowy Parku Sportowego[2]. W 1955 r. na łamach „Gazety Górowskiej” napisano, że to była realizacja wniosków z okresu sprzed wyborów do rad narodowych w 1954 r.[3]

Postanowiono, że „park sportowy” powstanie na gruntach miejskich w południowej części miasta za szkołą jedenastoletnią. Budowę zamierzano rozpocząć 1 maja 1953 r. i miał się nią zająć Powiatowy Komitet Budowy Parku Sportowego składający się z przedstawicieli PZPR[4], organizacji masowych, zrzeszeń sportowych i młodzieży szkolnej. Powiatowy Komitet Kultury Fizycznej zobowiązano do sporządzenia i skompletowania dokumentacji technicznej. Każdy związkowiec miał przepracować 3 dniówki robocze przy budowie stadionu[5]. Pracę rozpoczęto dopiero w roku następnym[6].

W 1954 r. planowano, że każdy zakład oddeleguje w godzinach pracy codziennie dwóch ludzi do pracy przy stadionie i optymistycznie oceniano, że pozwoli to w tym roku zakończyć prace[7].

W ciągu prawie dwóch lat (do 6 kwietnia 1955 r.) uzyskano sumę 50 tys. zł na budowę stadionu. Fundusze te pochodziły z nadwyżek PSS, ze zbiórki złomu i ze sprzedaży kamienia z likwidowanego cmentarza poniemieckiego. Wydano 48 127,46 zł. Za te pieniądze przerzucono ok. 2,5 tys. m3 ziemi, zniwelowano teren pod boisko i dokonano wykopu pod bieżnię. Pracę społeczną w okresie 1953-1954 wyceniono na 3 tys. zł. Korzystając z trwającego odgruzowywania miasta nawieziono ok. 300 m3 gruzu, ponadto zakłady pracy przywiozły 150 m3 żużlu.

15 lutego 1955 r. powołano Komitet Budowy Parku Sportowego o większym zasięgu. Weszło w jego skład 27 osób: Władysław Budnik – przewodniczący, Stanisław Lorek – zastępca, Zofia Matuszczak – księgowa, Anna Zarzecka, Mieczysław Kielan, Paweł Azarko, Zygmunt Obertyński, Mieczysław Wasilewicz, Franciszek Kukliński i Michał Czechowski[8]. Warto tu się zatrzymać przy jednej osobie – Zygmuncie Obertyńskim. Ten działacz sportowy szczególnie się zasłużył przy budowie stadionu.

Komitet ten ułożył harmonogram prac na rok 1955. Z cegielni z Zaborowic planowano przywieźć 200 m3gliny, która miała stanowić podkład pod żyzną ziemię, której przywiezienie miało kosztować 15 tys. zł. Krawężniki bieżni podjęła się wykonać społecznie cukrownia. Społecznie również zamierzano plantować gruz i wykonać przewidywane prace ziemne przy trybunie. Budowa nawierzchni bieżni, ustawienie krawężników i budowa trybuny miały być realizowane jako prace zlecone[9].

Zakłady z podziału zysków zadeklarowały się przekazać pewne kwoty na budowę stadionu: PSS – 3 tys. zł, GS – 5 tys. zł, Spółdzielnia Inwalidów „Jedność” – 5 tys. zł, Spółdzielnia Remontowo-Konserwacyjna – 3 tys. zł; pewne kwoty miały pochodzić z innych źródeł. Wojewódzka Rada Narodowa we Wrocławiu obiecała 50 tys. zł.[10]

Członkom komitetu nie brakowało optymizmu, liczyli, że jeżeli planowane środki finansowe uda się zgromadzić, wtedy najważniejsze prace, takie jak nawiezienie gliny i żyznej ziemi, zrobienie krawężników i ogrodzenie terenu parkanem, zostaną wykonane w październiku[11].

W kwietniu 1955 r. tak opisywano prace przy budowie stadionu: „Roboty przy budowie parku sportowego w Górze Śląskiej zostały rozpoczęte. Do pracy obok młodzieży szkolnej stanęli ludzie pracy poszczególnych zakładów produkcyjnych i usługowych podejmując zaszczytne zobowiązania 1 majowe.

Do pierwszych należą robotnicy z Cegielni Zaborowice, którzy wydobywają glinę do budowy stadionu.

P.K.S. w Górze Śląskiej również nie zapomina o ważności zakończenia budowy stadionu. Wykorzystując wolne przebiegi wozów ciężarowych dostarcza niezbędny materiał do budowy.

Młodzież Zespołu PGR Zaborowice odpowiadając na apel szkoły 11-letniej w Górze Śląskiej zobowiązała się do wzięcia czynnego udziału w dostawie ziemi na stadion” [12].

W 1957 r. członkami komitetu byli: Stanisław Lorek – przewodniczący, Władysław Budnik – zastępca, Zygmunt Obertyński, Wacław Leździej, Jarosław Liber, Paweł Azarko, Franciszek Kukliński, Piotrowski i Stanisław Migdał[13].

Stadion w 1966 r.

Pod koniec 1957 r. stwierdzono, że dotychczas wydano 300 tys. zł na budowę stadionu. Pochodziły one z „dotacji wojewódzkiej” (prawdopodobnie chodzi o WRN we Wrocławiu), rezerwy budżetowej PPRN i darowizn zakładów pracy. Stan prac oceniono jako „daleko zaawansowane”: stadion był ogrodzony, zgromadzono drewno na budowę szatni i mieszkania dla dozorcy a „boisko piłkarskie, bieżnia lekkoatletyczna jest prawie na ukończeniu”.[14]

Wówczas wyliczono, że do zakończenia prac i oddania „parku sportowego” do użytku potrzeba ok. 250 tys. zł – na zakup rur wodociągowych i ułożenia sieci wodociągowej, na przewody i instalację elektryczną, na budowę szatni i mieszkania dla dozorcy, na budowę trybuny i wykończenie pozostałych obiektów[15].

W 1958 r. górowski komitet nie mógł liczyć na wsparcie z Wrocławia, gdyż większość środków finansowych przeznaczono na Stadion Olimpijski, i musiał liczyć na własne siły[16]. W tym samym roku planowano rozebrać pałace poniemieckie w Żabinie i Szaszorowicach (ten ostatni istnieje do dziś) oraz część pałacu w przysiółku Bieniowice, a uzyskany materiał rozbiórkowy (cegła, drewno, dachówka) m.in. przeznaczyć na budowę szatni.[17] Informacje dotyczące tego, co się działo na stadionie (w dokumentach znika nazwa „park sportowy”) w kolejnych latach są nader lakoniczne. Prace koncentrowały się wokół budowy pawilonu sportowego. Na ten cel otrzymano dotację z WRN 200 tys. zł i z Totalizatora Sportowego 300 tys. zł.[18] Pod koniec marca 1960 r. oddano do użytku pawilon sportowy, który miał służyć nie tylko do zajęć sportowy, ale także do organizacji wieczorków tanecznych, pogadanek i spotkań[19].

Na początku 1960 r. zgromadzono materiały do budowy stadionu i zamierzano do 8 maja wykończyć bieżnię i widownię na 500 miejsc siedzących[20]. W 1961 r. oceniono, że prace przy budowie stadionu wykonano w 50%, dokonano niwelacji terenu pod boisko treningowe, Wołowskie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane w ramach czynów społecznych przywiozło 1500 m3 gruzu, z którego usypano wał pod miejsca siedzące
i wybudowano 600 miejsc siedzących[21].

Pod koniec 1962 r. stwierdzono, że do zakończenia budowy stadionu potrzeba 550 tys. zł, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu, ale nie można liczyć na wsparcie z zewnątrz, gdyż WRN nie uwzględniło zakończenia budowy stadionu w planach inwestycyjnych na 1963 r., i trzeba liczyć na własne siły. Zalecenie, żeby dokończyć budowę w ramach czynów społecznych uznano za niemożliwe ze względu na rozmiary prac[22].

W 1964 r. w „Kronice m. Góry Śląskiej i ziemi górowskiej” odnotowano, iż „W lipcu oddano ostatecznie w Górze nowy stadion sportowy wybudowany w czynie społecznym, wspartym dotacjami totalizatora sportowego – 690 tys. zł i Prezydium PRN – 400 tys. zł. Wartość wykonanych przy budowie obiektu prac społecznych przekroczyła 420 tys. zł, a wartość uzyskanych materiałów (cegła rozbiórkowa, gruz, ziemia na usypanie wału i tp.) wynosi przeszło 386 tys. złotych.” [23]

 

Mirosław Żłobiński

Pierwodruk: Kwartalnik Górowski 2014 nr 47 s. XX-XXIII, il.

[1] APW: PPRN Góra Śląska 277 s. 96.

[2] APW: PPRN Góra Śląska 290 s. 67 („Informacja Przebiegu Budowu Parku Sportowego w Górze Śląskiej” na posiedzenie PPRN 6 kwietnia 1955 r.)

[3] W. Cyran, Budujemy park sportowy, „Gazeta Górowska” 1955 nr 5 s. 4.

[4] W tekście uchwały „partii”, czyli Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

[5] APW: PPRN Góra Śląska 277 s. 96.

[6] APW: PPRN Góra Śląska 309 s. 141 („Informacja Budowy Parku Sportowego w Górze Śląskiej na posiedzeniu Prezydium Powiatowej Rady narodowej w dniu 31. października 1957 r.”)

[7] APW: PPRN Góra Śląska 282 s. 40 (z 10 maja 1954 r.)

[8] APW: PPRN Góra Śląska 290 s. 67 („Informacja Przebiegu Budowu Parku Sportowego w Górze Śląskiej” na posiedzenie PPRN 6 kwietnia 1955 r.); W. Cyran, Budujemy park sportowy, „Gazeta Górowska” 1955 nr 5 s. 4.

[9] APW: PPRN Góra Śląska 290 s. 67 („Informacja Przebiegu Budowu Parku Sportowego w Górze Śląskiej” na posiedzenie PPRN 6 kwietnia 1955 r.)

[10] Ibidem.

[11] Ibidem.

[12] Budujemy park sportowy, „Gazeta Górowska” 1955 nr 8 s. 4.

[13] APW: PPRN Góra Śląska 309 s. 141 („Informacja Budowy Parku Sportowego w Górze Śląskiej na posiedzeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu 31 października 1957 r.)

[14] Ibidem.

[15] Ibidem.

[16] Ibidem.

[17] APW: PPRN Góra Śląska s. 2 (uchwała z 16 stycznia 1958 r.)

[18] APW: PPRN Góra Śląska 329 s. 10 (posiedzenie PPRN 18 lutego 1960 r.)

[19] Kronika m. Góry Śląskiej i ziemi górowskiej, t. 1, s. 267.

[20] APW: PPRN Góra Śląska 508 s. 19.

[21] APW: PPRN Góra Śląska 340 s. 245.

[22] APW: KP PZPR Góra Śląska 96 s. 78 („Informacja Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w Górze dotycząca budowy obiektów sportowych i turystycznych na terenie powiatu” z 10 października 1962 r.; s. 77-78).

[23] Kronika m. Góry Śląskiej i ziemi górowskiej, t. 1, s. 372.